نمونه کارهایی جذاب از طراح ویتنامی
- توضیحات
- نوشته شده توسط: دکوراسیون داخلی اصفهان
- بازدید: 3133
صفحه1 از2
تصاویر نشان داده شده در این قسمت توسط طراح ویتنامی Tuananh Eke انجام شده است.
نمونه کارهایی جذاب از طراحی ویتنامی؛ درس‌هایی برای نشیمن ایرانی
در متن فعلی این صفحه، تنها به یک نکته اشاره شده است: در این بخش، نمونه‌کارهایی جذاب از طراحی ویتنامی قابل مشاهده است؛ طراحی‌هایی که در آنها ترکیب سادگی، ماتریالیسم، و ارتباط با طبیعت به شکلی هماهنگ دیده می‌شود. این اشاره، درست اما بسیار کلی است. «طراحی ویتنامی» یک برچسب واحد نیست؛ مجموعه‌ای از پاسخ‌های معماران این کشور به اقلیم گرم و مرطوب، شهرنشینی متراکم، و سبک زندگی چندنسلی است. در ادامه، همان نگاه با تصحیح و بسط حفظ شده و سپس نمونه‌های شاخص از چهار استودیوی تأثیرگذار ویتنامی بررسی می‌شود تا اصول قابل انتقال به فضای نشیمن ایرانی استخراج گردد.
۱. چرا نشیمن ویتنامی برای مخاطب ایرانی جالب است؟
اشتراک‌های اقلیمی و فرهنگی میان ایران و ویتنام، مطالعه طراحی ویتنامی را فراتر از یک کنجکاوی بصری می‌کند. هر دو کشور با تابش شدید آفتاب، نیاز به حریم خصوصی در برابر همسایگی متراکم، و سنت مهمان‌نوازی روبه‌رو هستند. معماران ویتنامی راه‌حل‌هایی ابداع کرده‌اند که بدون اتکا به سیستم‌های تهویه مطبوع پرهزینه، فضاهایی خنک، روشن و قابل زندگی خلق می‌کنند. این راه‌حل‌ها، از نظر مقیاس و بودجه، برای بسیاری از پروژه‌های مسکونی ایران نیز قابل الگوبرداری هستند.
| چالش مشترک | پاسخ رایج در طراحی ویتنامی | قابلیت انتقال به ایران |
|---|---|---|
| تابش شدید آفتاب و گرمای هوا | دیوارهای مشبک، سایه‌بان‌های عمیق، حیاط‌های داخلی برای تهویه متقاطع | بالا؛ به‌ویژه در اقلیم‌های گرم مرکزی و جنوبی |
| همسایگی متراکم و نیاز به حریم | نماهای مشبک که نور و هوا را عبور می‌دهند اما دید مستقیم را می‌بندند | متوسط تا بالا؛ قابل اجرا با آجر مشبک یا پنل‌های فلزی/چوبی |
| نور طبیعی کم در پلان‌های عمیق | حیاط مرکزی، نورگیر سقفی، شیشه‌های سرتاسری، حذف دیوارهای غیرباربر | بالا؛ به‌ویژه در آپارتمان‌های میانی و خانه‌های حیاط‌دار |
۲. استودیو دائوهو: «حیاط خیالی» به‌جای دیوار
استودیو دائوهو، مستقر در هانوی، یکی از تأثیرگذارترین استودیوهای طراحی داخلی ویتنام است. رویکرد مشخصه این استودیو، حذف دیوارها به نفع فضاهای پیوسته، و جایگزینی حریم خصوصی سخت با لایه‌های نیمه‌شفاف است.
الف) پروژه پی۲سیپوترا (۱۸۰ متر مربع، هانوی)
در این پروژه، هسته مرکزی خانه به یک «حیاط خیالی» تبدیل شده است؛ فضایی جمعی که همه اعضای خانواده را حول خود گرد می‌آورد. سقف تا حد امکان بالا برده شده و کف پایین آمده تا حس فضایی باز و سبک ایجاد شود. اتاق‌های خواب کاملاً باز طراحی شده‌اند و همه به سمت این حیاط مرکزی دید دارند. آشپزخانه و بار در قالب یک عنصر خطی ممتد، از یک دیوار سنگی طبیعی شروع می‌شوند و به‌عنوان نقطه تأکید بصری عمل می‌کنند. سنگ مرمر موجود در پروژه حفظ شده اما برای هماهنگی با اتمسفر جدید بازسازی شده است.
درس قابل انتقال: حتی در آپارتمان بدون حیاط واقعی، می‌توان با ایجاد یک «هسته جمعی» در مرکز پلان (نه در حاشیه) و سازماندهی سایر فضاها حول آن، حس پیوستگی و تعامل خانوادگی را تقویت کرد. این هسته می‌تواند یک نشیمن مرکزی با نور طبیعی از چند جهت باشد.
ب) آپارتمان ۱۴۶ متری هانوی
در این پروژه، چالش اصلی رقابت میان صدای خیابان و آرامش خانه بود. استودیو دائوهو دو راهبرد کلیدی به کار برد: نخست، تنظیم نسبت فضاهای عمومی به خصوصی به ۱:۱ با جابه‌جایی دو اتاق خواب به سمت شرق و آزادسازی فضای عمومی. دوم، استفاده از شیشه‌های بلند (از کف تا سقف) در نمای ال شکل برای بازگرداندن نور و دید به فضای نشیمن. یک جزیره آشپزخانه یو شکل از جنس برنج برس‌خورده که به‌صورت معلق روی سکوی چوبی قرار گرفته، به‌عنوان یک عنصر شاخص عمل می‌کند و در عین حال نورپردازی روی سطح برنج، جلوه‌ای گرم و لوکس ایجاد می‌کند.
درس قابل انتقال: یک عنصر شاخص واحد (مثلاً یک جزیره یا کانتر با متریال گرم) می‌تواند مرکز بصری نشیمن باشد بدون آنکه فضا شلوغ شود. شیشه‌های بلند و شفاف، حتی در نمای محدود، تفاوت بزرگی در روشنایی و حس وسعت ایجاد می‌کنند.
۳. تریپیکال اسپیس: آجر مشبک، باد و سایه
تریپیکال اسپیس، مستقر در هوشی‌مین، بر معماری اقلیمی با متریال بومی و تهویه غیرفعال تمرکز دارد. پروژه خانه نها به نمونه‌ای شاخص از این رویکرد است.
در خانه نها به (۴۳۲ متر مربع، ۲۰۲۲)، پنج اتاق خواب در پیرامون پلان قرار گرفته‌اند و یک حفره مرکزی آنها را به هم متصل می‌کند. قلب خانه، یک نشیمن باز و وسیع است که به باغ‌های سرسبز و یک کانال نخل‌دار دید دارد. اما نوآوری اصلی در نماست: دیوارهای آجری مشبک («اسفنجی») با ارتفاع کنترل‌شده، هم از تابش شدید آفتاب محافظت می‌کنند، هم حریم خصوصی را حفظ می‌کنند، هم نور را به‌صورت نرم فیلتر می‌کنند، و هم اجازه عبور جریان هوای خنک را می‌دهند. سقف شیب‌دار و فضای زیر شیروانی به‌عنوان یک بافر حرارتی عمل می‌کنند: نسیم مرطوب از کانال از طریق منافذ دیوار وارد می‌شود، سطوح پایین را خنک می‌کند و هوای گرم از طریق دریچه‌های سقف خارج می‌شود.
درس قابل انتقال: آجر مشبک یا پنل‌های سوراخ‌دار می‌توانند جایگزین پرده‌های سنگین یا شیشه‌های دودی شوند و همزمان حریم، سایه و تهویه را فراهم کنند. این راهکار در اقلیم‌های گرم و خشک ایران (مثل یزد و کاشان) سابقه تاریخی دارد و امروز می‌تواند با مصالح مدرن بازتولید شود.
۴. وو ترونگ نیا: نشیمنی که به پارک باز می‌شود
وو ترونگ نیا یکی از شناخته‌شده‌ترین معماران معاصر ویتنام است که فلسفه‌اش بر «پیوند انسان و طبیعت» استوار است. پروژه خانه استپینگ پارک در هوشی‌مین، این فلسفه را به‌وضوح نشان می‌دهد.
در این خانه، یک حفره بزرگ به‌صورت مورب از سه طبقه عبور می‌کند و فضاهای مشترک را به هم متصل می‌سازد. نشیمن طبقه همکف به سمت پارک مجاور باز می‌شود و یک اتاق خانوادگی در طبقه بالا به تراس بام منتهی می‌گردد. این حفره نه‌تنها ارتباط بصری ایجاد می‌کند، بلکه تهویه طبیعی و نور طبیعی را نیز تأمین می‌کند و مسیرهای حرکتی را در خود جای می‌دهد. نمای اطراف حفره با شبکه فلزی پوشیده از پیچک، نور خورشید را فیلتر می‌کند. اتاق‌های خصوصی در حجم‌های صلب قرار دارند و پنجره‌های عمیق آنها با درختانی احاطه شده که از تابش مستقیم جلوگیری می‌کنند و حریم خصوصی را حفظ می‌نمایند.
درس قابل انتقال: «حفره» یا «اتریوم» مرکزی می‌تواند جایگزین راهروهای تاریک و بی‌روح شود و نور، هوا و ارتباط بصری را به عمق پلان ببرد. در آپارتمان‌های ایرانی که اغلب از یک سمت نور می‌گیرند، حذف دیوارهای غیرباربر و ایجاد یک فضای پیوسته (نشیمن + غذاخوری + آشپزخانه) می‌تواند همین اثر را در مقیاس کوچک‌تر ایجاد کند.
۵. ۸۵ دیزاین: سادگی در زمین‌های باریک
۸۵ دیزاین، مستقر در دانانگ، تخصص ویژه‌ای در طراحی خانه‌های شهری باریک و عمیق دارد؛ شرایطی که در بسیاری از شهرهای ایران نیز رایج است.
در کازا توبائو (۱۰۴ متر مربع، زمینی به عرض ۴ متر و عمق بیش از ۲۵ متر)، چالش اصلی کمبود نور و تهویه طبیعی در عمق بنا بود. راه‌حل استودیو: دو مسیر حرکتی و پله مستقل، همراه با نورگیرهای سقفی و باغ‌های عمودی که از طبقه همکف تا بام امتداد دارند. نشیمن طبقه اول بسیار وسیع و راحت است و به یک حوض کوچک ماهی کوی متصل می‌شود که آن را از آشپزخانه جدا می‌کند. باغ عمودی پیوسته، طبیعت را به نزد ساکنان می‌آورد و فضا را انسانی‌تر می‌کند.
درس قابل انتقال: در زمین‌های باریک، نورگیر سقفی و عناصر آبی کوچک (حوض، فواره) می‌توانند به‌عنوان جایگزین حیاط عمل کنند و حس خنکی و طراوت را به نشیمن بیاورند. این راهکار کم‌هزینه و کم‌اشغال، برای خانه‌های حیاط‌دار قدیمی یا آپارتمان‌های دارای نورگیر قابل اجراست.
۶. اصول مشترک؛ چه چیزی نشیمن ویتنامی را «ویتنامی» می‌کند؟
با مرور این نمونه‌ها، الگوهای تکرارشونده‌ای آشکار می‌شود که فراتر از سلیقه شخصی هر استودیو هستند:
| اصل | تجلی در نمونه‌ها | کاربرد در نشیمن ایرانی |
|---|---|---|
| گشودگی به بیرون | نشیمن خانه نها به به باغ و کانال باز می‌شود؛ خانه استپینگ پارک به پارک متصل است؛ کازا توبائو به حوض کوی | باز نگه داشتن دید به حیاط یا بالکن؛ حذف پرده‌های سنگین در سمت حیاط؛ استفاده از شیشه‌های سرتاسری در صورت امکان |
| تهویه غیرفعال | آجر مشبک تریپیکال اسپیس؛ حفره خانه استپینگ پارک؛ حیاط خیالی استودیو دائوهو | ایجاد مسیر عبور هوا از دو جهت مقابل؛ استفاده از دریچه‌های سقفی؛ پرهیز از پلان‌های بسته و تک‌پنجره‌ای |
| لایه‌بندی به‌جای دیوار | شیشه‌های نیمه‌شفاف، نماهای مشبک، اختلاف سطح، پرده‌های سبک به‌جای دیوارهای صلب | جدا کردن نشیمن از فضای مجاور با قفسه باز، پارتیشن چوبی مشبک، یا اختلاف سطح کف — نه با دیوار تمام‌قد |
| متریال گرم و بومی | آجر، سنگ طبیعی، چوب، برنج برس‌خورده، بتن نمایان | ترکیب آجر با گچ سفید؛ استفاده از سنگ تراورتن یا مرمریت محلی؛ فلزات مات (برنج، مس) در جزئیات |
| حذف تزئینات غیرضروری | سطوح صاف، پالت رنگی محدود، تأکید بر یک عنصر شاخص (جزیره برنجی، دیوار سنگی، حفره مرکزی) | پرهیز از انبوهی از اکسسوری؛ انتخاب یک یا دو نقطه کانونی؛ اجازه دادن به فضای منفی برای «نفس کشیدن» |
۷. چگونه این اصول را در نشیمن خود به کار ببریم؟
ترجمه مستقیم این اصول به فضای نشیمن ایرانی، نیازمند در نظر گرفتن محدودیت‌های واقعی (متراژ، نور، بودجه، قوانین ساختمانی) است. چند گام عملی:
- اگر نور کافی دارید: یکی از دیوارهای نشیمن را با آجر مشبک یا پنل سوراخ‌دار جایگزین کنید تا هم حریم حفظ شود و هم هوا و نور فیلترشده عبور کند. این کار در اقلیم گرم و خشک بسیار مؤثر است.
- اگر پلان عمیق و کم‌نور است: دیوارهای غیرباربر اطراف نشیمن را حذف کنید و یک فضای پیوسته نشیمن-غذاخوری بسازید. اگر امکان نورگیر سقفی وجود دارد، آن را در مرکز این فضای پیوسته قرار دهید.
- اگر به دنبال حس گرمی بدون شلوغی هستید: یک عنصر شاخص واحد انتخاب کنید — یک دیوار سنگی، یک جزیره چوبی، یا یک قفسه باز — و بقیه سطوح را آرام و خنثی نگه دارید.
- اگر در آپارتمان زندگی می‌کنید: از پارتیشن‌های سبک و نیمه‌شفاف (قفسه باز، پنل چوبی مشبک، شیشه) به‌جای دیوارهای ضخیم استفاده کنید تا فضا بزرگ‌تر و پیوسته‌تر به نظر برسد.
۸. جمع‌بندی
«طراحی ویتنامی» آن‌قدر که به نظر می‌رسد یک سبک بصری نیست؛ بیشتر یک رویکرد اقلیمی و فرهنگی است. معماران ویتنامی نشان داده‌اند که با حذف دیوارهای غیرضروری، جایگزینی حریم سخت با لایه‌های نیمه‌شفاف، باز کردن فضا به سمت طبیعت (حتی در مقیاس کوچک)، و انتخاب هوشمندانه متریال بومی، می‌توان نشیمنی ساخت که هم خنک و روشن باشد و هم صمیمی و قابل زندگی. این درس‌ها، با توجه به اشتراک‌های اقلیمی و فرهنگی، برای پروژه‌های مسکونی ایران — از آپارتمان‌های کوچک تا خانه‌های حیاط‌دار — ارزشمند و قابل اجرا هستند.
